به گزارش جهت پرس؛ دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، شب گذشته در اقدامی قابل پیش‌بینی اما برخلاف اظهارات روزهای گذشته خود، اعلام کرد آتش‌بس با ایران تمدید شده است. این در حالی است که او پیش‌تر در گفت‌وگوهای رسانه‌ای بارها گفته بود در ساعات پایانی پایان مهلت آتش‌بس، هیچ برنامه‌ای برای تمدید آن ندارد و میان توافق یا ادامه جنگ تنها یک گزینه روی میز باقی خواهد ماند.

با این حال، ترامپ در موضعی تازه اعلام کرد به درخواست دولت پاکستان، آتش‌بس با ایران تا زمان مشخص شدن نتایج مذاکرات تمدید شده است؛ موضوعی که بلافاصله موجی از تحلیل‌ها درباره تغییر محاسبات آمریکا در قبال تهران ایجاد کرد.

تهران از تمدید آتش‌بس استقبال نکرد

نکته مهم آن است که پس از اعلام این خبر از سوی ترامپ، در تهران هیچ واکنش رسمی یا استقبال سیاسی نسبت به تمدید آتش‌بس مشاهده نشد. برخی گزارش‌ها حاکی است ایران هیچ‌گونه درخواستی از طریق میانجی پاکستانی برای تمدید آتش‌بس ارائه نکرده و این تصمیم صرفاً از سوی واشنگتن اعلام شده است.

تنها موضع رسمی ایران پیش از این تصمیم، سخنان سعید ایروانی، نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل بود که تأکید کرده بود لغو محاصره دریایی شرط آغاز مجدد مذاکرات است.

تمدید آتش‌بس؛ پایان جنگ یا خرید زمان؟

کارشناسان معتقدند تمدید آتش‌بس در این مقطع بیش از هر چیز به معنای ایجاد «ابهام در جنگ» است. اکنون این پرسش مطرح شده که آیا آمریکا به دنبال پایان بدون اعلام رسمی جنگ است یا تلاش دارد با خرید زمان، لجستیک نظامی خود را تقویت کرده و در زمانی مناسب بار دیگر درگیری را از سر بگیرد.

برخی تحلیل‌ها نیز از احتمال ورود طرفین به دوره‌ای از «نه جنگ، نه صلح» سخن می‌گویند؛ وضعیتی مشابه جنگ سرد که در آن درگیری مستقیم متوقف می‌شود اما فشارهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی ادامه می‌یابد.

مذاکرات اسلام‌آباد به بن‌بست رسید؟

بر اساس گزارش‌ها، ایران پس از آتش‌بس اولیه تلاش داشت فضای توقف درگیری را به سمت توافقی هدایت کند که دستاوردهای میدانی جنگ را به نتیجه سیاسی تبدیل کند. گفته می‌شود پیشنهادهایی نیز در قالب چند بند مطرح شده بود که در مراحل ابتدایی مورد پذیرش طرف آمریکایی قرار گرفته بود.

اما در ادامه، تشدید فشارهای آمریکا به‌ویژه در موضوع محاصره دریایی طی ۷۲ ساعت اخیر، تلاش برای کسب امتیاز بیشتر پیش از مذاکره، تحرکات رسانه‌ای و امنیتی و همچنین طرح مطالبات جدید، موجب شد تردیدهای جدی نسبت به ادامه روند گفت‌وگوها شکل بگیرد.

در همین چارچوب، گفته می‌شود تهران حاضر به حضور در دور دوم مذاکرات اسلام‌آباد نشده و بر مواضع اصولی خود پافشاری کرده است.

پیام تهران به پاکستان چه بود؟

همزمان با حضور سه‌روزه عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در تهران برخی منابع مدعی شدند ایران در آخرین پیام خود به اسلام‌آباد تأکید کرده میان «توافق عادلانه» و «ادامه جنگ» آمادگی دارد و این واشنگتن است که باید یکی از این دو مسیر را انتخاب کند.

آمریکا چه گزینه‌هایی پیش‌رو دارد؟

پس از تمدید یک‌جانبه آتش‌بس، آمریکا اکنون با چند سناریو مواجه است:

1. بازگشت به مذاکره واقعی:
واشنگتن می‌تواند برای جلوگیری از فشارهای اقتصادی و حفظ ثبات بازارهای مالی، به میز مذاکره بازگردد.

2. ادامه محاصره دریایی:
برخی رسانه‌های آمریکایی از جمله وال‌استریت ژورنال گزارش داده‌اند ترامپ قصد دارد فشار مستمر بر تهران را حفظ کند. با این حال منتقدان داخلی آمریکا این طرح را پرهزینه و فرسایشی می‌دانند.

3. جنگ نیابتی یا غیرمستقیم:
سناریوی دیگر می‌تواند خروج نسبی آمریکا از جنگ مستقیم و واگذاری بخشی از تنش‌ها به متحدان منطقه‌ای باشد.

4. جنگ روانی و فشار داخلی:
ادامه ترورها، عملیات روانی و تلاش برای ایجاد ناآرامی داخلی نیز از دیگر سناریوهای مطرح‌شده است.

ایران در چه موقعیتی قرار دارد؟

برخی تحلیلگران معتقدند ایران در شرایط فعلی توانسته بحران را در سطح قابل مدیریت نگه دارد و همین مسئله نوعی برتری تاکتیکی در میدان ایجاد کرده است. به باور آنان، سناریوی تشدید سریع تنش که از روزهای گذشته دنبال می‌شد، با بن‌بست مواجه شده است.

فصل تصمیم ترامپ فرا رسیده است

اکنون بسیاری معتقدند کاخ سفید ناچار است میان حفظ وضعیت مبهم فعلی، بازگشت به مذاکره یا ورود به فاز تازه‌ای از تقابل، یکی را انتخاب کند. کارشناسان می‌گویند فریز کردن جنگ در شرایط فعلی راه‌حل بلندمدتی نیست و ادامه این وضعیت می‌تواند بحران را وارد مرحله‌ای غیرقابل پیش‌بینی کند.