به گزارش جهت پرس؛ اسماعیل بقائی در گفت‌وگویی با عنوان «از ژنو تا اسلام‌آباد» درباره آخرین دور مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو در اواخر سال ۱۴۰۴ و فضای حاکم بر آن، با اشاره به حواشی ایجادشده پیرامون این مذاکرات تأکید کرد که ورود ایران به گفت‌وگو با آمریکا از ابتدا با فرض احتمال تکرار حوادث خردادماه ۱۴۰۴ انجام شده بود.

او گفت: آغاز مذاکرات با آمریکا در اسفندماه ۱۴۰۴ با این پیش‌فرض صورت گرفت که ممکن است همه اتفاقاتی که در خردادماه رخ داد، دوباره تکرار شود. به همین دلیل آقای دکتر عراقچی بارها تأکید کردند که همزمان با آمادگی برای مذاکره و حضور در گفت‌وگوها، نیروهای مسلح و همه اجزای نظام و کشور باید صد درصد برای هر رویداد و هر اتفاقی آماده باشند.

بقائی افزود: شرکت در مذاکره با آمریکا به معنای وجود اعتماد یا ایجاد اعتماد نبود و ایران هرگز با این تصور وارد مذاکرات نشد که می‌تواند با خیال راحت در یک مذاکره متعارف با طرفی منطقی و متعارف حضور پیدا کند. این ذهنیت از ابتدا نزد همه ما وجود داشت.

سخنگوی وزارت خارجه با اشاره به برگزاری چند دور مذاکره اظهار کرد: دیدگاه‌های ایران همواره روشن بوده است. تفاوت رویکرد مذاکراتی ایران با طرف مقابل نیز دقیقاً در همین مسئله نهفته است.

او درباره موضوع هسته‌ای ایران گفت: موضع ایران در قبال پرونده هسته‌ای همواره مشخص و ثابت بوده است. ایران به عنوان عضو معاهده عدم اشاعه، مجاز و محق است از انرژی هسته‌ای برای مصارف صلح‌آمیز بهره‌مند شود و هیچکس نمی‌تواند این حق را از ایران سلب کند.

بقائی ادامه داد: نگرانی‌هایی در مورد فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای ایران مطرح شده که به اعتقاد ایران هیچ مبنایی ندارد اما به هر حال ادعا شده که درباره برنامه هسته‌ای ایران نگرانی وجود دارد. ایران نیز در مقطعی وارد مذاکره شد که نتیجه آن برجام بود اما این طرف مقابل بود که از برجام خارج شد.

او تصریح کرد: خروج آمریکا از برجام خود قرینه‌ای روشن است بر اینکه موضوع هسته‌ای ایران چیزی جز بهانه نبوده است. اگر واقعاً نگرانی نسبت به ماهیت برنامه هسته‌ای ایران وجود داشت، بهترین ابزار برای رفع این نگرانی همان توافق برجام بود؛ توافقی که هم درباره غنی‌سازی تعیین تکلیف کرده بود و هم درباره نظارت‌های آژانس.

این دیپلمات با بیان اینکه «مذاکرات اسلام‌آباد تفاوت ماهوی با مذاکرات پیشین داشت»، گفت: در دوره‌های قبلی،‌ گفت‌وگوها بر مذاکرات هسته‌ای متمرکز بود اما الان در آتش‌بس هستیم؛ آتش‌بسی که با بدعهدی طرف مقابل مواجه شد. برنامه هسته‌ای موضوع اصلی مذاکرات نیست، موضوع اصلی خاتمه‌دادن به جنگ به نحوی است که مصالح و منافع ما را تامین کند.

بقائی افزود: موضوعات مذاکراتی هم به تبع اوضاع جدید تغییر پیدا می‌کند. برای ما مهم است که بحث رفع تحریم، غرامت و عدم تجاوز مجدد در هر تفاهمی درج شود.

سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت: اصل اینکه آتش‌بس را پذیرفتیم بر مبنای بسته ده‌بندی بود. این به آن معنا نیست که طرف مقابل هر چه می‌خواستیم بپذیرد اما نفس اینکه طرف مقابل بر آن به‌ عنوان موضوعات مورد مذاکره صحه بگذارد، مهم بود. بحث غرامت یکی از نکات کلیدی است و مورد بحث قرار گرفت و هیات ایرانی به جد پیگیری کرد.

او در ادامه و با تشریح جزئیات آخرین دور مذاکرات ایران و آمریکا در اسفندماه سال گذشته گفت: با وجود همه مسائل، مجموعه نظام تصمیم گرفت وارد این فرآیند مذاکراتی شود.

بقائی افزود: اتفاقی که در آخرین دور مذاکرات رخ داد این بود که درباره برخی از پارامترهای اصلی برای رسیدن به یک تفاهم، از نگاه طرف مقابل برای رفع نگرانی‌هایشان و از نگاه ایران برای تضمین حقوق هسته‌ای کشور، توافق اولیه حاصل شد. این توافق اولیه درباره مجموعه‌ای از اصول بود و به همین دلیل به پیشنهاد طرف مقابل قرار شد روز دوشنبه نشستی در وین با حضور آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برگزار شود تا درباره ابعاد فنی موضوع گفت‌وگو شود. این آخرین توافقی بود که دو طرف انجام دادند

تنگه هرمز شکل بگیرد.

بقائی در واکنش به اظهارات و پیام‌های رسانه‌ای رئیس‌جمهور آمریکا و ادعای او مبنی بر اختلافات داخلی در ایران گفت: یکی از مشکلات آمریکا در این یکی دو سال و حتی پیش از آن، عدم شناخت دقیق از مردم ایران و سازوکار تصمیم‌گیری در کشور است. به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها و برخی کشورهای غربی به دلیل کلیشه‌هایی که درباره ساختار حاکمیتی ایران ساخته‌اند، دچار سوءمحاسبه‌های پرتبعاتی شده‌اند.

بقائی ادامه داد: تصور اولیه آن‌ها این بود که می‌توانند با ضربات محدود نظامی در مقاطع مختلف، از جمله خردادماه، ایران را به زانو درآورند اما این اتفاق نیفتاد. پس از این ناکامی، تلاش‌هایی در دوره‌های بعد نیز تکرار شد و در نهایت نیز به این جمع‌بندی رسیدند که با اقداماتی نظیر ترور رهبری کشور، ترور فرماندهان عالی‌رتبه و ضربه به زیرساخت‌ها می‌توانند جمهوری اسلامی ایران را تضعیف کنند اما این تلاش‌ها نیز ناکام ماند.

سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: اکنون به نظر می‌رسد طرف آمریکایی وارد مرحله جدیدی شده و تلاش دارد از طریق جنگ رسانه‌ای و روانی، القای اختلاف در ساختار تصمیم‌گیری ایران را دنبال کند. این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران پس از ۴۰ روز نبرد، با انسجام و چابکی تصمیم به ورود به روند دیپلماتیک گرفت، هیات مذاکره‌کننده خود را تعیین کرد و هم‌اکنون نیز روند تصمیم‌گیری و بررسی گام‌های بعدی را با انسجام دنبال می‌کند.

بقائی با مقایسه وضعیت داخلی آمریکا افزود: در این مدت در آمریکا استعفاها و برکناری‌های متعددی رخ داده و حتی در بخش‌های نظامی و کنگره نیز نشانه‌هایی از سردرگمی دیده می‌شود که نشان می‌دهد سامانه تصمیم‌گیری این کشور دچار بی‌ثباتی شده است.

وی تأکید کرد: القای چنددستگی در ایران بیشتر یک فرافکنی است و جمهوری اسلامی ایران بر اساس منافع و مصالح ملی خود عمل می‌کند و به این فضاسازی‌ها بی‌توجه است.

سخنگوی وزارت خارجه گفت: اگر طرف مقابل چنین برداشتی دارد، این به اشتباهات محاسباتی خودشان مربوط است و ایران مسیر خود را بر اساس منافع ملی ادامه خواهد داد.

بقائی در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات مطرح‌شده درباره آمادگی ایران برای پاسخ به نقض آتش‌بس در لبنان گفت: آتش‌بس در لبنان بخشی از تفاهم ۱۹ فروردین ماه بود و خویشتنداری جمهوری اسلامی ایران نیز حد و مرزی دارد.

وی افزود: در جریان حضور آقای «عاصم منیر» فرمانده ارتش پاکستان در ایران، بحث‌های بسیار جدی انجام شد و در نهایت طرف آمریکایی به این جمع‌بندی رسید که اگر قرار است آتش‌بس ادامه پیدا کند، باید همه ابعاد آن را بپذیرد.

بقائی ادامه داد: در این روند، طرف مقابل ایران را متهم می‌کرد که در اجرای تعهدات مربوط به تردد در تنگه هرمز کوتاهی داشته است، در حالی که نمی‌توان تعهدات خود را اجرا نکرد و انتظار داشت طرف مقابل همه تعهداتش را کامل اجرا کند.

سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: ایران نشان داده که مذاکره‌کننده سرسختی است، اما وقتی توافقی پذیرفته می‌شود، به آن پایبند است و آن را اجرا می‌کند. یکی از دلایل دقت ایران در مذاکرات نیز همین است که تعهدات خود را ساده تلقی نمی‌کند و خود را موظف به اجرای دقیق آنها می‌داند. در مقابل، آمریکا چنین سابقه‌ای ندارد و تجربه‌ها نشان می‌دهد که به‌راحتی از تعهدات خود سر باز می‌زند.

سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: در تاریخ ثبت خواهد شد که دیپلمات‌های ایرانی در یکی از پرمخاطره‌ترین برهه‌های تاریخی کشور، شجاعانه تصمیم گرفتند با گردن افراشته از تهران، پایتخت اداری ایران برای مذاکره اعزام شوند و به پایتخت مذهبی ایران بازگردند؛ در حالی که از روزهای قبل از مذاکرات نیز تهدیدهایی علیه آنها مطرح شده بود اما کوچکترین تردیدی به خود راه ندادیم.

بقائی افزود: این تهدیدها در طول مذاکرات نیز ادامه داشت و حتی رسانه‌هایی در غرب، از جمله واشنگتن‌پست، در مطالبی صریح به طرح گزینه‌هایی مانند ترور مذاکره‌کنندگان در صورت عدم پذیرش خواسته‌ها اشاره کرده بودند. با این حال، هیئت مذاکره‌کننده ایران نشان داد که در تبعیت از امام شهید خود و دفاع از آن چیزی که حق می‌داند، بدون ترس و تردید وظایفش را دنبال می‌کند. دیپلمات‌های جمهوری اسلامی ایران با همین روحیه و انگیزه، در مسیر صیانت از منافع ملی کشور به فعالیت خود ادامه خواهند داد.

سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش پایانی سخنانش با تأکید بر ضرورت حفظ انسجام ملی گفت: مهم‌ترین نکته در شرایط کنونی، حفاظت از وحدت و انسجام ملی در برابر دشمنی است که نقطه قوت اصلی ایران را هدف قرار داده است.

وی افزود: توییت‌ها و پیام‌های مقامات آمریکایی کاملاً هدفمند است.

به گفته او طرف مقابل در حوزه نظامی برای به زانو درآوردن ایران شکست خورده و اکنون تلاش می‌کند از مسیرهای دیگر اقدام کند.

بقائی ادامه داد: آنچه برای طرف‌های مقابل در این سال‌ها و دهه‌ها مشکل ایجاد کرده، انسجام و وحدت ملی در ایران بوده است. در این برهه زمانی بیش از هر زمان دیگری نیازمند یکدلی، همصدایی و اتحاد برای دفاع از کیان کشور هستیم. هر گفتار، رفتار یا اقدامی که به هر شکل بخشی از جامعه را دچار دودلی یا چنددستگی کند، جفا به امنیت ملی است و می‌تواند به سود دشمن تمام شود.

وی با اشاره به واکنش جامعه در جریان تحولات اخیر گفت: مردم ایران از همان روزهای نخست تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به‌ صورت خودجوش وارد میدان شدند، به یکدیگر دلداری دادند و با وجود خسارت‌ها و داغ‌های سنگین، روحیه‌بخش یکدیگر بودند و مسیر را به مسئولان نشان دادند. باید قدردان این سطح از فهم، شعور و بصیرت مردم بود و در ادامه مسیر نیز برای تقویت انسجام ملی تلاش کرد.