به گزارش جهت پرس؛ الناز رحمت نژاد: در ماه‌های اخیر بحث درباره همکاری نظامی میان دولت مستقر در عدن و ایالات متحده برای «تأمین امنیت ناوبری دریایی» در دریای سرخ و دریای عربی شدت گرفته است. دیدارها و رایزنی‌های استیون فاگین، سفیر آمریکا در یمن، با مقام‌های نظامی وابسته به دولت عدن و همچنین تحرکات مشابه از سوی سفیر بریتانیا نشان می‌دهد که واشنگتن و لندن به دنبال تعریف چارچوبی تازه برای حضور در این آبراه‌های راهبردی هستند.

این تحرکات در حالی صورت می‌گیرد که بحران‌های منطقه‌ای، از جمله تنش‌ها در تنگه هرمز، بار دیگر اهمیت مسیرهای حیاتی کشتیرانی در منطقه را برجسته کرده است. در چنین شرایطی، به نظر می‌رسد آمریکا و بریتانیا تلاش دارند با بهره‌گیری از شکاف‌های داخلی یمن و با تکیه بر همکاری با دولت عدن، زمینه‌ای برای تثبیت حضور نظامی خود در دریای سرخ و دریای عربی فراهم کنند؛ حضوری که با عنوان «حفاظت از امنیت دریانوردی» توجیه می‌شود.

با این حال واقعیت میدانی در یمن پیچیده‌تر از آن است که در این چارچوب توضیح داده شود. صنعا بارها اعلام کرده که تصمیم‌گیری نهایی درباره امنیت دریایی در گستره‌ای از دریای سرخ تا اقیانوس هند در اختیار آن قرار دارد و هرگونه هماهنگی میان قدرت‌های خارجی و نیروهای وابسته به ائتلاف عربستان را فاقد معنا می‌داند. همین موضع باعث شده تلاش‌های غرب برای ایجاد سازوکارهای جدید امنیتی با تردیدهای جدی مواجه شود.

در مقابل، آمریکا و بریتانیا ظاهراً تلاش دارند با تکیه بر دولت عدن با وجود محدود بودن کنترل عملی این دولت بر مسیرهای دریایی، چارچوبی حقوقی و سیاسی برای حضور خود ایجاد کنند. در چنین چارچوبی، مقابله با دزدی دریایی و حفاظت از خطوط کشتیرانی به عنوان توجیه اصلی مطرح می‌شود.

با وجود درخواست‌های مکرر دولت عدن طی دو سال گذشته برای تقویت توان دریایی خود، حمایت‌های غرب عمدتاً محدود باقی مانده است. کمک‌ها بیشتر در قالب آموزش نیروهای گارد ساحلی در جنوب یمن ارائه شده و از حمایت نظامی گسترده خبری نبوده است.

در این میان بریتانیا اخیراً از گامی تازه خبر داده است. سفارت این کشور در یمن اعلام کرده که قایق‌های رهگیر موسوم به «قایق‌های میون» را برای تقویت توان گارد ساحلی سفارش داده است. به گفته سفارت بریتانیا، این شناورها با بودجه و حمایت لندن در کارخانه فایبرگلاس حضرموت ساخته شده‌اند و هدف از آن افزایش توان مقابله با قاچاق و تأمین امنیت خطوط کشتیرانی عنوان شده است.

همزمان، دیدارهای دیپلماتیک و نظامی نیز ادامه دارد. پس از نشست‌هایی میان مقام‌های دولت عدن و سفیر بریتانیا درباره امنیت تنگه باب‌المندب، سفیر آمریکا نیز جلساتی با برخی فرماندهان نظامی وابسته به ائتلاف عربی در جنوب یمن برگزار کرده است. بر اساس گزارش خبرگزاری سبا (نسخه عدن)، طاهر العقیلی وزیر دفاع دولت عدن در دیدار با فاگین و وابسته نظامی سفارت آمریکا درباره چالش‌های امنیت دریایی در دریای سرخ و راه‌های تقویت هماهنگی نظامی برای حفاظت از مسیرهای کشتیرانی گفت‌وگو کرده است.

در این دیدار، وزیر دفاع دولت عدن بر لزوم تقویت توان این دولت برای مقابله با تهدیدات جنبش انصارالله تأکید کرده و از آمادگی برای افزایش همکاری با نیروهای آمریکایی در منطقه سخن گفته است.

با این حال برخی منابع نزدیک به دولت عدن تصویر متفاوتی ارائه می‌دهند. به گفته یک منبع نظامی، واشنگتن تاکنون حمایت نظامی واقعی و مؤثری در اختیار این دولت قرار نداده و هدف اصلی آمریکا استفاده از ضعف توان دریایی عدن برای تقویت حضور نظامی خود در آب‌های منطقه است.

در همین چارچوب، پیش‌تر نیز رشاد العلیمی رئیس شورای ریاستی مستقر در ریاض طرحی را برای «بین‌المللی کردن» وضعیت دریای سرخ و تنگه باب‌المندب با هدف حفاظت از امنیت دریایی و تضمین جریان زنجیره‌های تأمین به آمریکا ارائه کرده بود؛ طرحی که آن هم پاسخی از سوی واشنگتن دریافت نکرد.

به نظر می‌رسد تحولات اخیر نشان می‌دهد رقابت بر سر کنترل و مدیریت امنیت دریایی در یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های تجارت جهانی همچنان ادامه دارد؛ رقابتی که یمن و اختلافات داخلی آن به یکی از مهم‌ترین بسترهای شکل‌گیری آن تبدیل شده است.