به گزارش جهت پرس؛ به نقل از پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی، اول ذی‌الحجه، سالروز پیوند آسمانی و پربرکت حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه زهرا (س)، والاترین الگوی تشکیل خانواده در تاریخ اسلام است. این روز مبارک در تقویم ما به عنوان روز ازدواج نام‌گذاری شده تا بهانه‌ای باشد برای بازخوانی ارزش‌ها، اهداف و البته چالش‌های پیش روی این سنت حسنه الهی. به مناسبت این روز، در گزارشی به بررسی و تحلیل بیانات و دکترین اندیشگانی رهبر شهید، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در موضوع ازدواج، جوانان و تشکیل خانواده می‌پردازیم؛ نگاهی ژرف و تمدن‌ساز که ازدواج را نه یک مسئله شخصی و گذرا، بلکه شالوده اقتدار امت اسلامی و مسیر رشد و تعالی جامعه می‌داند.

ازدواج؛ نعمتی الهی با شکرانه اخلاقی و صمیمیت اختیاری

رهبر شهید انقلاب اسلامی پیوند میان دختر و پسر را یک نعمت بزرگ و غفلت‌زدایی‌شده از سوی خدای متعال می‌دانستند که تحقق آن نیازمند شکرگزاری عملی است. از دیدگاه ایشان، شکرانه این توفیق الهی تنها در زبان خلاصه نمی‌شود، بلکه در رعایت کامل اخلاق خانوادگی اسلامی و حرکت مستمر به سمت اسلامی کردن تمام ابعاد زندگی تجلی می‌یابد.

در این اندیشه، روابط درون‌خانه‌ای زن و شوهر بر پایه دو اصل کلیدی «هم‌سنگری» و «محبت اختیاری» استوار است. زن و مرد در زندگی مشترک صمیمی‌ترین افراد به یکدیگر هستند و باید مانند دو شریک و دو هم‌سنگر، مایه‌ ثبات‌قدم، پایداری و پیشرفت یکدیگر در صراط حق باشند. از سوی دیگر، محبت به عنوان مایه اصلی زندگی شیرین خانوادگی، امری اختیاری و به دست خود انسان تعریف می‌شود که زوجین وظیفه دارند روزبه‌روز بر صفا و صمیمیت آن بیفزایند.

نگاه راهبردی به جمعیت؛ قدرت‌آفرینی در برابر خطر انزوا

یکی از محوری‌ترین مفاهیم در بیانات رهبر شهید انقلاب، پیوند وثیق میان مسئله ازدواج و کلان‌پروژه افزایش نسل است. با اتکا به حدیث نبوی «تَناکَحوا تَناسَلوا تَکثُروا»، افزایش جمعیتی ملت‌های مسلمان و امت اسلامی، زمینه‌ساز طبیعی برای رشد، تعالی، کثرت افراد صالح و ارتقای نیروی انسانی به عنوان برترین سرمایه یک کشور به شمار می‌رود.

ایشان با هشداری صریح تذکر میدادند که جمعیت کم، موجب «مقهور واقع شدن» جامعه در برابر بیگانگان می‌شود. نگاهی به تجارب جهانی نظیر چین و هند نشان می‌دهد که جمعیت بالا علیرغم وجود برخی مشکلات، به عنوان یک ارزش سیاسی، اجتماعی و بین‌المللی، توانسته است موفقیت‌ها و امکانات بزرگی را برای آنان رقم بزند.

رهبر شهید انقلاب با نقد نظام‌های غربی یادآور می‌شدند که در کشورهایی مانند آمریکا، خانواده‌های بسیار پرجمعیت (دارای ۱۵ تا ۲۰ فرزند) مورد تشویق قرار می‌گیرند، اما در ایران به غلط فرهنگ کم‌فرزندی ترویج شد؛ امری که ضرورت تبدیل «افزایش فرزند» به یک فرهنگ عمومی را دوچندان می‌کند.

اعتماد به وعده رزق الهی و عبور از هراس اقتصادی

بخش عمده‌ای از موانع ازدواج جوانان به دغدغه‌های معیشتی بازمی‌گردد. پاسخ رهبر شهید انقلاب به این هراس اجتماعی، ارجاع مستقیم به متن قرآن کریم و آیه شریفه «اِن یَکونوا فُقَرآءَ یُغنِهِمُ اللهُ مِن فَضلِه» است.

ایشان تأکید دارند که جامعه باید همانند دیگر وعده‌های الهی، به این وعده صریح نیز اطمینان و باور داشته باشد. تشکیل خانواده و ورود به عرصه ازدواج نه تنها موجب تنگی و سختی وضع معیشتی افراد نمی‌شود، بلکه در بسیاری از اوقات زمینه‌ساز گشایش و برکت اقتصادی است. از این رو، متوقف کردن ازدواج جوانان به بهانه نداشتن امکانات مالی مناسب در زمان حال، با منطق قرآنی سازگار نیست.

جهاد جوانان علیه سنت‌های غلط و تشریفات دست‌وپاگیر

یکی از آسیب‌های جدی که مورد گله‌مندی شدید رهبر شهید قرار میگرفت، بالا رفتن سن ازدواج به ویژه در میان دختران است. ایشان ریشه این بحران را در تصورات و عادت‌های غلطی می‌دانستند که مانند زنجیر، مانع رواج ازدواج آسان شده‌اند.

از جمله مصادیق بارز این سنت‌های غلط که باید عملاً نقض شوند، می‌توان به مواردی همچون مهریه و جهیزیه سنگین، تجملات افراطی و اسراف، اصرار بر خرید از مکان‌های معروف به گرانی، برگزاری مراسم در هتل‌ها و سالن‌های پرخرج، لباس عروس گران‌قیمت و در نهایت، به رخ کشیدن ثروت اشاره کرد. رهبر شهید صراحتاً از جوانان پرنشاط، مطالبه‌گر و تحول‌خواه می‌خواستند که آستین همت بالا زده و پیش‌قراولِ نقض عملی این عاداتِ دست‌وپاگیر در جامعه شوند.

مثلث مسئولیت‌ها؛ از گره‌گشایی والدین تا کوتاهی مسئولان میانی

تحقق الگوی مطلوب ازدواج در جامعه از دیدگاه رهبر شهید، نیازمند ایفا نقش فعال سه گروه اصلی است:

پدران و مادران نخستین مخاطبان این تذکر هستند؛ از آن‌ها خواسته شده است که با دوری از سخت‌گیری‌های بی‌مورد، امکانات ازدواج را برای فرزندان خود آسان کنند.

در مرتبه بعد، مسئولان کشور قرار دارند. رهبر شهید ضمن تأکید بر اینکه مسئولان رده‌بالا ضرورت این امر را قبول دارند، از عملکرد مسئولان میانی گله‌مند بوده و معتقدند زمینه‌سازی و اقدامات عملی لازم از سوی آن‌ها به درستی انجام نشده است. در این میان، محیط دانشگاهی نیز به عنوان بستر مناسبی برای تصمیم‌گیری و تسهیل ازدواج دانشجویی معرفی شده است.

در نهایت، بخش سوم به مسئولیت اجتماعی جامعه مؤمنین بازمی‌گردد. احیای سنت اصیل و قدیمی «واسطه‌گری خیرخواهانه» برای معرفی دختران و پسران مناسب به یکدیگر و راه‌اندازی بساط تشکیل خانواده، پدیده‌ای است که می‌تواند یک حرکت عمومی و پربرکت را در بدنه جامعه ایجاد کند.

نتیجه‌گیری

بیانات رهبر شهید انقلاب نشان می‌دهد که نگاه ایشان به مقوله ازدواج، ترکیبی هندسی از معنویت، اخلاق و آرمان‌های تمدنی امت اسلامی بود. در این دیدگاه، پیوند دوجانبه جوانان زمانی به شکوفایی می‌رسد که با چاشنی صمیمیت، تکیه بر وعده رزق الهی، مبارزه با تجمل‌گرایی و همراهی مسئولانه نظام اجرایی و نهاد خانواده همراه شود تا در نهایت، پایه‌های یک جامعه مقتدر، پویا و رو به رشد را بنیان نهد.