سناریوی گسترش معادله هرمز به بابالمندب و فاجعه برای جهان و شیخنشینان
سناریوی احتمال بستهشدن تنگه بابالمندب کشورهای جهان از جمله شیخنشینان خلیج فارس را به وحشت انداخته است.
به گزارش جهت پرس؛ در سایه گزارشهای منتشرشده در رسانههای منطقهای و غربی در مورد تهدید یمن برای بستن تنگه بابالمندب، وبسایت قطری العربی الجدید در مقالهای تحت عنوان «آتش، دریاها را شعلهور میکند: تهدید بابالمندب، جایگزینهای خلیج فارس را مختل میکند»، نوشت: نگرانیهای بینالمللی در مورد گسترش احتمالی جنگ به تنگه بابالمندب، دروازه جنوبی دریای سرخ و تنها ورودی کانال سوئز، در حال افزایش است، در حالی که تنگه هرمز در بحبوحه درگیری مداوم بین ایران و ایالات متحده با فلج تقریباً کامل روبهروست.
پیامدهای سنگین گسترش درگیری به تنگه بابالمندب
پیامدهای گسترش درگیری به بابالمندب بسیار فراتر از افزایش هزینههای کشتیرانی و بیمه است و بر تورم و رشد اقتصادی جهانی تأثیر میگذارد. طبق تخمینی که توسط بنیاد آبزرور منتشر شده است، تخمینها نشان میدهد که اختلال ترکیبی تنگه هرمز و بابالمندب، علاوه بر مسدود کردن تقریباً یکچهارم از عرضه نفت و گاز جهان، روزانه تقریباً 10 میلیارد دلار از تجارت جهانی را به خطر میاندازد،
طبق همین تخمین، مجبور کردن کشتیها به اجتناب از دریای سرخ و طی کردن مسیر دماغه امید نیک، بار لجستیکی قابلتوجهی را بههمراه دارد، این مسیر جایگزین، 10 تا 14 روز به زمان حملونقل و هزینههای سوخت از 1.2 میلیون تا 1.8 میلیون دلار در هر سفر دریایی اضافه میکند.
با وجود تلاشهای کشورهای خلیج فارس برای توسعه مسیرهای جایگزین پس از اختلالات در تنگه هرمز، تنگه بابالمندب همچنان یک شریان حیاتی و ضروری است، بهویژه برای صادرات به بازارهای آسیایی که تشنه انرژی هستند، این بدان معناست که بسته شدن احتمالی این تنگه، مزیت استراتژیک بنادر دریای سرخ برای کشورهای خلیج فارس را تضعیف میکند.
اهمیت تجاری تنگه بابالمندب
طبق گزارشی که توسط پلتفرم تحقیقاتی هاپتور منتشر شده است، “بهخلاف تنگه هرمز که تا حدی توسط خط لوله شرق ـ غرب عربستان سعودی با نرخ 5 میلیون بشکه در روز کاهش مییابد، هیچ مسیر زمینی جایگزین مناسبی برای کالاهایی که در غیر این صورت باید از دریای سرخ خارج شوند، وجود ندارد.”
تأثیر این شکاف مستقیماً به فروش انرژی گسترش مییابد؛ هر تانکری که از بندر غربی ینبع در عربستان سعودی بهمقصد آسیا خارج میشود، باید از بابالمندب عبور کند و تخمین زده میشود که 70 تا 75 درصد از صادرات ینبع مستقیماً در معرض اختلال قرار دارد، بنابراین، طبق همین گزارش، یک مسیر زمینی بهسمت غرب مشکل را حل نمیکند، بلکه گلوگاه را به کریدور جنوبی دریای سرخ منتقل میکند.
کشورهای خلیج فارس جایگزین مناسبی برای تنگه بابالمندب ندارند
اقدامات لجستیکی خلیج فارس با هدف افزایش تابآوری و سازگاری با اختلالات دوگانه دریایی از طریق توسعه شبکههای حملونقل زمینی و چندوجهی در حال تسریع است. پروژههای اتصال ریلی، مانند راهآهن متصلکننده امارات متحده عربی و عمان برای اتصال بنادر عمانی خارج از تنگههای بسته به شبکه ریلی خلیج فارس، در این زمینه برجسته هستند.
کنار این، کریدورهای تجاری انعطافپذیر مانند کریدور شارجه ـ عربستان سعودی، که یک ارتباط مستقیم با ادغام حملونقل زمینی و دریایی برای تسهیل جریان کالا از طریق یک کریدور لجستیکی یکپارچه ارائه میدهد، نیز در حال فعال شدن هستند، با این حال، بر اساس ارزیابی منتشرشده توسط شورای آتلانتیک، این طرحها برای تطبیق با حجم عظیم حملونقل از طریق خطوط دریایی بسته کافی نیستند و نیاز به گسترش کریدورهای شبکه یکپارچه بهعنوان جایگزین مسیرهای سنتی را تقویت میکنند.
در این زمینه حسام عایش، کارشناس اقتصادی، به العربی الجدید گفت که گسترش بحران از تنگه هرمز به تنگه بابالمندب، چه تنگهها کاملاً بسته باشند و چه با خطرات جدی برای تردد از طریق آنها مواجه باشند، نشاندهنده افزایش قابلتوجه بحران انرژی، تجارت و لجستیک است. با توجه به اهمیت حیاتی این آبراه، این امر یک مشکل جهانی دیگر ایجاد میکند.
وی افزود: بابالمندب شاهد عبور بین 12 تا 15 درصد از تجارت اروپا، آمریکا و آسیا و حدود 25 درصد از نیازهای گاز طبیعی اروپا با نرخی بین 55 تا 60 کشتی در روز یا حدود 20 تا 21 هزار کشتی در سال با محمولههایی بهارزش بیش از 700 میلیارد دلار است، بنابراین هرگونه اختلال در این مسیر ضربهای شدید به شریان تجارت جهانی است.
این کارشناس اقتصادی منطقه تأکید کرد: تغییر مسیر محمولههای نفتی، زمان حملونقل در خارج از دریای سرخ را دو تا سه هفته یا در صورت حملونقل از طریق دماغه امید نیک بین آسیا و اروپا، 31 تا 41 روز افزایش میدهد.
فاجعه اقتصادی برای جهان و کشورهای خلیج فارس با هرگونه اختلال در تنگه بابالمندب
وی خاطرنشان کرد: این امر بهدلیل تغییر مسیر اجباری، هزینه هر کشتی کانتینری متوسط را 1.7 تا 2 میلیون دلار افزایش میدهد و پیامدهای اقتصادی را برای کشورهای خلیج فارس و اقتصاد جهانی تشدید میکند، این تأثیرات صرفاً محدود به انتقال انرژی از طریق بابالمندب نیست و جنگ میتواند به منطقه وسیعتری گسترش یابد و عرضه نفت از طریق خطوط لوله زمینی را مختل کند.
حسام عایش تصریح کرد: طبق پیشبینیهای صورتگرفته برای بازار انرژی در صورت تشدید کامل تنشها، این امر منجر به کاهش شدید عرضه نفت و افزایش قیمتها خواهد شد که بسته به مدت زمان بحران، میتواند از 120، 130 یا حتی 150 دلار در هر بشکه فراتر رود.
کشورهای حوزه خلیج فارس بهدلیل توقف یا کاهش صادرات انرژی، پتروشیمی، کود، گوگرد، اوره، هلیوم، آلومینیوم و سایر کالاها، دهها میلیارد دلار درآمد از دست میدهند، این متغیر جدید، بار قابلتوجهی را بر فعالیتهای اقتصادی تحمیل میکند و بر صادرات، واردات و نرخ رشد تأثیر منفی میگذارد،
بر این اساس، این ضررها با افزایش هزینههای حملونقل و بیمه و هزینههای اضافی همراه است و نرخ تورم جهانی را که توسط صندوق بینالمللی پول 4.7 درصد تخمین زده شده است، حتی بالاتر میبرد، این امر، افزایش نرخ بهره را، علیرغم تلاشها برای جلوگیری از آن، اجتنابناپذیر میکند.
بسته شدن تنگه هرمز و تنگه بابالمندب و کنترل ترافیک در نزدیکی کانال سوئز، نوعی محاصره جامع مسیرهای دریایی اطراف کشورهای خلیج فارس را تشکیل میدهد و این امر مسیرها را مختل میکند یا بهشدت تحتتأثیر قرار میدهد.
در عین حال اتکا به مسیرهای زمینی و هوایی که آنها هم آسیبپذیر هستند بسیار پرهزینه و خطرناک است. در حالی که حملونقل زمینی همچنان گزینهای نسبتاً مناسب برای تأمین نیازهای غذایی و لجستیکی است، اما نمیتواند ظرفیت عظیم ناوگان دریایی را جبران کند.
بحران بزرگ برای شیخنشینان
در واقع ناوگان زمینی نمیتواند بهطورکامل نیازهای کشورهای خلیج فارس، حتی در رابطه با کشورهایی مانند اردن، سوریه و ترکیه را برآورده کند.
این کارشناس اقتصادی منطقه خاطرنشان کرد که این نیازها محدود به غذا و خدمات نیست، بلکه شامل الزامات پروژههای بزرگ، زیرساختها و فعالیتهای تفریحی و گردشگری نیز میشود، این امر نشاندهنده تخلیه منابع مالی است و بهدلیل ناگهانی بودن و گسترش سریع بحران، مقابله با سناریوهای برنامهریزینشده را دشوار میکند.
در همین زمینه، محمود داغر، استاد دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه بغداد، به العربی الجدید گفت که بحران بسته شدن تنگه هرمز به جهانیان نشان داد که منطقه خلیج فارس صرفاً منطقهای برای صادرکنندگان نفت و گاز نیست، بلکه یک قطب صنعتی بزرگ است که آهن، فولاد، آلومینیوم، گاز هلیوم و کود را در مقادیر قابلتوجهی تأمین میکند.
وی اضافه کرد: این امر منجر به تأثیر مستقیم بر افزایش قیمت این محصولات در بازارهای جهانی شده است. این بحران همچنین بر کشورهایی که ادعا میکنند درگیر نیستند یا تحتتأثیر قرار نگرفتهاند، از جمله ایالات متحده، تأثیر میگذارد.
این کارشناس عراقی تأکید کرد: ادعاهای دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، مبنی بر اینکه تنگه هرمز بر جهان تأثیری نخواهد گذاشت، نادرست است. شواهد نشان میدهد که همه تحتتأثیر افزایش قیمتها، بهویژه برای سوخت و حملونقل، قرار گرفتهاند. اگر تنگه بابالمندب به تهدیدات موجود اضافه شود، جهان با خطر قابلتوجهی از کندشدن بیشتر زنجیرههای تأمین و افزایش قابلتوجه هزینهها روبهرو خواهد شد.
داغر با اشاره به تجربه قبلی بستهشدن تنگه هرمز، خاطرنشان میکند که هزینههای حملونقل و بیمه، چالش بزرگی در این زمینه هستند، بهعنوان مثال کشوری مانند عراق مجبور شد قیمت نفت خود را 30 درصد کاهش دهد تا شرکتها را برای استخراج نفت عراق تشویق کند. اگر تنگه بابالمندب به محل اختلاف تبدیل شود، تأثیر اقتصادی آن جهانی خواهد بود و هم شرق و هم غرب را تحتتأثیر قرار میدهد.
اخبار پیشنهادی
نظرات
لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
از ارسال نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بیاحترامی به اشخاص، قومیتها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزههای دین مبین اسلام باشد خودداری کنید.
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نماييد.
نظرات پس از تایید مدیر بخش مربوطه منتشر میشود.