به گزارش جهت پرس؛ به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی، مریم وفادار، عضو هیئت علمی جامعه‌المصطفی خراسان، در یادداشتی با عنوان «امام خامنه‌ای (قدس سره)؛ نماد انسان موحّد» به واکاوی شخصیت معنوی و توحیدی رهبر شهید پرداخته است.

وی با تکیه بر تعبیر آیت‌الله جوادی آملی در نماز بر پیکر ایشان و تأکید بر دو وصف «موحّد» و «متألّه»، نشان می‌دهد که توحید در منظومه شخصیتی و سیره رهبر شهید، صرفاً یک باور اعتقادی نبود، بلکه حقیقتی جاری در اندیشه، اخلاق، کنش اجتماعی و مدیریت جامعه به شمار می‌رفت.

در ادامه، مشروح این یادداشت را بخوانید:
امام خامنه ای (قدس سره )؛ نماد انسان موحّد

مریم وفادار، عضو هیئت علمی جامعه المصطفی خراسان

آیه الله جوادی آملی (حفظه الله )در نماز بر رهبر شهید صفاتی را برای امام خامنه ای ( قدس سره ) تاکید فرمودند از جمله  اللَّهُمَّ إِنَّهُ نَزَلَ مُجَاهِدًا، مُبَالِغًا، وَرِعًا، مُوَحِّدًا، مُتَأَلِّهًا.خدایا، او در حالی بر تو وارد شده که مجاهدی سخت‌کوش، پرهیزکار، یکتاپرست و اهل تألّه و خداشناسی بوده است.

تأکید آیت‌الله جوادی‌آملی بر صفات «موحد» و «متألّه» برای رهبر شهید، اشاره به عمیق‌ترین لایه‌های شخصیتی ایشان دارد. این دو صفت، نه فقط یک باور قلبی، بلکه مبنای تمام ابعاد حیات ایشان از علم و سیاست گرفته تا جهاد و اخلاق بود. ایشان با تبدیل توحید از یک اعتقاد به یک هویت وجودی، به عنوان الگویی کامل از یک «موحدِ متألّه» در تاریخ اسلام شناخته می‌شوند که تمام مسیر زندگی خود را در راه تحقق و صیانت از کلمه‌ی توحید پیمود و در این راه به شهادت رسید.

موحد در لغت به کسی گفته می‌شود که خداوند را یکتا می‌داند و به یگانگی او اعتقاد دارد. در اسلام، توحید بنیادی‌ترین اصل اعتقادی است و موحد کسی است که این اصل را نه تنها در ذهن، بلکه در تمام ابعاد زندگی خود جاری ساخته است. ویژگی‌های یک انسان موحد را می‌توان در سطوح مختلف بررسی کرد:

در سطح بینش و نگرش (باورها)

-نگاه به انسان و جایگاه او در جهان (خلافت الهی):موحد در سطح بینش، انسان را صرفاً یک حیوان تکامل‌یافته یا تکه‌ای از طبیعت نمی‌بیند. او انسان را «خلیفه» و «امانت‌دار» خدا روی زمین می‌داند. این نگاه، به نگرش او نسبت به طبیعت، علم و تکنولوژی جهت می‌دهد.

امام خامنه ای قائد شهید (ره )طبیعت را نه خدایی مقدس (که پرستش کند)، و نه انباری برای چپاول (که بی‌حساب از آن بهره ببرد)، بلکه «آیت» و نشانه‌ی خدا می‌داند. پس نگرش او به محیط زیست و علوم تجربی، نگرشی تقدس‌آمیز و مسئولانه است؛ چراکه او خود را جانشین خدا در آبادانی زمین می‌داند.

– جهان‌بینی هدف‌دار: از دیدگاه او، جهان و زندگی دارای معنای خاص و هدفی الهی است. امام خامنه‌ای (ره )در اندیشه‌ی خود، توحید را عامل جهت‌دهی به همه‌چیز می‌دانست و بر این باوربودند که انسان باید در مسیر اصلی جهان هستی که توسط خدای واحد اداره می‌شود، حرکت کند. این نگاه، زندگی را از پوچی خارج کرده و به آن معنا می‌بخشد.

– ایمان به حکمت الهی: انسان موحد معتقد است که هیچ حادثه‌ای در عالم بی‌حکمت نیست، حتی اگر حکمت آن را نداند. او سختی‌ها را نه عذاب، بلکه امتحان الهی می‌داند و در برابر آنها صبور و استوار است. این صفت در سیره‌ی امام خامنه‌ای(ره ) به‌وضوح دیده می‌شود. ایشان در اوج بحران‌ها و سختی‌های انقلاب و جنگ، با صبر و استقامتی وصف‌ناشدنی ایستادگی کردند. ایشان صبر را نه به معنای انفعال، بلکه «ایستادگی کردن» معنا می‌کنند و در عمل نیز نشان دادند که با توکل بر خدا و پناه بردن به نماز، بر دشواری‌ها فائق می‌آیند.

در سطح روحی و شخصیتی (صفات درونی)

– امیدواری: موحد واقعی همواره انسانی امیدوار است، چون می‌داند که پشت هر سختی، حکمت و رحمتی از سوی خداست.وچون زندگی خود را بر اساس رضایت خداوند تنظیم کرده است، از آرامش روحی عمیقی برخوردار است. توحید به انسان آرامش و امید می‌بخشد. در اندیشه‌ی امام خامنه‌ای(ره )، «آرامش و توکل» و «امید به خداوند» از جمله آثار فردی توحید شمرده شده‌اند. این امیدواری، ریشه در اعتماد عمیق ایشان به وعده‌های الهی و نگاه خوش‌بینانه به آینده دارد.

– شخصیت ثابت و پایدار: برخلاف انسان مشرک که شخصیتی ناپایدار دارد، موحد به دلیل تکیه بر اصول الهی، شخصیتی ثابت داشته و در برابر ناملایمات نمی‌شکند. شخصیت ثابت و پایدار حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(ره )، نه یک ویژگی سطحی، بلکه حقیقتی ریشه‌دار در ایمان، اصول و یکپارچگی گفتار و رفتار ایشان است. این ویژگی، ایشان را به الگویی کم‌نظیر از یک رهبر تبدیل کرده است؛ رهبری که در طول دهه‌های پرالتهاب، همواره بر سر عهد و پیمان خود با خدا و مردم ایستاد و «چهره‌ای با صلابت»- و «سدّی مستحکم و کوهی استوار» بود.

– مسئولیت‌پذیری: موحد خود را در قبال نعمات الهی و همچنین در برابر مخلوقات خدا مسئول می‌داند. یک موحد در برابر ناملایمات نمی‌شکند و خود را مسئول می‌داند. «مسئولیت‌پذیری» به عنوان یکی دیگر از آثار فردی توحید در اندیشه‌ی امام خامنه ای(ره ) مطرح است. مسئولیت‌پذیری در نگاه رهبر شهید، حقیقتی چندلایه و فراگیر است که از مسئولیت فردی در برابر علم و دانش آغاز می‌شود، به مسئولیت اجتماعی در برابر مردم و نسل آینده می‌رسد و در نهایت به مسئولیت راهبردی در مدیریت کلان کشور و هدایت آن در مسیر اهداف انقلاب اسلامی منتهی می‌شود. این نگاه، ایشان را نه تنها به عنوان یک رهبر، بلکه به عنوان اسوه‌ و الگویی عملی از یک انسان موحد و مسئول‌شناس در عرصه‌های فردی و اجتماعی معرفی می‌کرد.

در سطح رفتار و کنش (بُعد عملی)

– اخلاص در عمل: موحد فقط کسی نیست که در فکر و گفتار به توحید معتقد باشد؛ بلکه به مرحله‌ای می‌رسد که همه کارهایش برای خدا است و غیر از رضای او چیزی را نمی‌خواهد و از چیزی نمی‌ترسد. امام خامنه‌ای، اخلاص را به عنوان «نخستین صفت بارز» خود معرفی کرده‌اند و همواره تأکید داشته‌اند که در کارها نباید شائبه‌ی «منیّت» (خودخواهی) دخالت کند. این اصل، اساس تمام اقدامات ایشان در طول حیات پربرکتشان بوده است.

– زندگی بر اساس رضایت الهی: تمام تصمیمات و رفتارهای خود را بر اساس خواسته‌ها و رضایت الهی تنظیم می‌کند. حتی در کارهای روزمره مانند خوردن و آشامیدن نیز به دنبال جلب رضایت خداوند است.امام خامنه ای (ره ) توحید را صرفاً یک مسئله‌ی ذهنی نمی‌دانستند، بلکه بر این باوربودند که «لااله‌الاالله» باید منشأ اثر و عمل باشد. ایشان در عمل نشان دادند که توحید باید در تمام لحظات زندگی فردی و اجتماعی جاری شود. این نگاه، ایشان را به سمت نفی هرگونه عبودیت غیرخدا، از جمله نفی طاغوت و مبارزه با ظلم سوق داد.

– حفظ امانت‌های الهی: او محافظ نعمات و امانت‌های الهی است و از اسراف و تبذیر پرهیز می‌کند.

در سطح اجتماعی (بُعد جمعی)

جامعه‌سازی توحیدی: در بُعد اجتماعی، توحید به معنای قرار گرفتن همه ارکان یک جامعه در جهت خداوند است. در یک جامعه توحیدی، حاکم و قوانین بر اساس دستورات الهی شکل می‌گیرند و همه برای تحقق اهداف الهی تلاش می‌کنند.

یک موحد، توحید را به عرصه‌ی اجتماع می‌کشاند. برای امام خامنه‌ای(ره )، توحید تنها یک اعتقاد فردی نبود؛ بلکه مبنای شکل‌گیری جامعه‌ای است که در آن عدالت، آزادی و کرامت انسانی جاری باشد. ایشان معتقدبودندند که جامعه‌ی توحیدی باید با ویژگی‌هایی چون عدالت اجتماعی، استقلال، وحدت، و نفی تعصب‌های قومی و طبقاتی مشخص شود

انسان‌سازی و خلافت الهی: موحد، انسان را خلیفه‌ی خدا روی زمین می‌داند. امام خامنه‌ای نیز با استناد به آیه‌ی «انّی جاعل فی‌الارض خلیفة»، بر این باورند که هدف غایی انقلاب، «انسان‌سازی» است و اگر انقلابی به این هدف نرسد، هیچ کاری نکرده است. این نگاه، مسئولیت خطیر انسان در قبال آبادانی زمین و اجرای عدالت را گوشزد می‌کند.

نتیجه اینکه ، یک موحد واقعی کسی است که توحید را از یک باور ذهنی به حقیقتی در اعماق روح خود تبدیل کرده و در تمام شئون زندگی فردی و اجتماعی خود، تنها خدا را می‌بیند، تنها از او می‌ترسد و تنها برای او زندگی می‌کند.ا ین تطبیق نشان می‌دهد که حضرت آیت‌الله خامنه‌ای قائدشهید(قدس سره)، توحید را از یک مفهوم انتزاعی خارج و به عنوان «طرح کلی اندیشه‌ی اسلامی» در تمام شئون زندگی فردی و اجتماعی پیاده کرده‌اند. ایشان در جایگاه یک موحد واقعی، با اتکا به اراده‌ی الهی، الگویی عملی از جامع‌نگری، اخلاص، استقامت و مسئولیت‌پذیری در مسیر تحقق اهداف توحیدی ارائه داده‌اند.