کلاسی برای آسیب‌شناسی پیوندهای خاموش

کلاسی برای آسیب‌شناسی پیوندهای خاموش عنوان یادداشت جهت پرس است؛ در سال‌های اخیر سینمای ایران کمتر به عمق روابط زناشویی و روان‌شناسی مردانه و آسیب‌شناسی آن پرداخته، اما فیلم «خواب» با شجاعت این سکوت را شکسته است. این اثر با واکاوی جایگاه فرزند و نیازهای عاطفی زوجین، بازی‌های روان و فضایی ملموس آفریده، اما از سوی دیگر با عبور از برخی مرزهای اخلاقی و ارائه تصویری نادقیق از قشر متدین، تبدیل به فیلمی دوپهلو شده است.

کلاسی برای آسیب‌شناسی پیوندهای خاموش
274639

به گزارش جهت پرس؛ علی میرزایی – کلاسی برای آسیب‌شناسی پیوندهای خاموش عنوان یادداشت جهت پرس است. «سینمای ایران در سال‌های اخیر با وجود افتادن در ورطه شوخی‌های شرم‌آور و بعضاً رکیک، به ندرت جرأت کرده است به لایه‌های زیرین روانشناختی و آسیب‌های ناگفته‌ی روابط زناشویی و روان‌شناسی مردانه ورود کند؛ اما فیلم “خواب” تلاش کرده است تا این سکوت را بشکند. این اثر که به‌نوعی واکاوی جایگاه فرزند و بیان نیازهای عاطفی زوجین را در دستور کار دارد، توانسته است بازی‌هایی روان و اتمسفری ملموس خلق کند. با این حال، عبور از برخی مرزهای اخلاق جنسی در گفتار و بازنمایی نادقیق از چهره قشر متدین، “خواب” را به اثری دوپهلو تبدیل کرده است؛ فیلمی که اگرچه برای زوج‌های جوان آموزنده است، اما همزمان به دلیل جزئیات بی‌پرده، زنگ خطری را برای والدین که مخاطب نوجوان دارند، به صدا درمی‌آورد.»

بازخوانی احساسات مردانه؛ عبور از کلیشه‌های جنسیتی
فیلم «خواب» با رویکردی متفاوت، به سراغ لایه‌های پنهان روان‌شناختی در جامعه رفته است. در حالی که سینمای ما غالباً درگیر بازنمایی‌های تکراری از زنان است، این اثر با تمرکز بر «نیمه کمتر دیده شده احساسات اعضای جامعه»، تصویری دقیق و بدیع از چالش‌ها، نیازها و شکنندگی‌های عاطفی مردان در جامعه امروز ارائه می‌دهد. این بازنمایی به صورت جداگانه و فارغ از مسائل و نقدهای سینمایی، گامی رو به جلو برای درک متقابل در نهاد خانواده محسوب می‌شود.

کالبدشکافی میکروسکوپی معضلات اجتماعی
برگ برنده فیلم «خواب» در نگاه ریزبینانه آن به آسیب‌های اجتماعی نهفته است. کارگردان به جای کلی‌گویی و فریادهای بی‌پایه، دقیقاً به‌سراغ ریشه‌های مشکلات رفته است. فیلم نشان می‌دهد که چگونه نادیده گرفتن جزئیات کوچک در روابط انسانی و ساختارهای اجتماعی، می‌تواند به بحران‌های بزرگ منجر شود. این دقت نظر، مخاطب را به فکر واداشته و اثر را از یک سرگرمی صرف به یک کلاس درس آسیب‌شناسی تبدیل می‌کند.

بازی‌های روان؛ وقتی هنر در خدمت واقعیت قرار می‌گیرد
تیم بازیگری فیلم با ارائه اجراهایی «روان و واقعی»، مرز بین نمایش و حقیقت را کمرنگ کرده‌اند. بازیگران توانسته‌اند بدون اغراق‌های مرسوم، حس درماندگی، عشق و استیصال را به مخاطب منتقل کنند. این سطح از باورپذیری باعث شده است که تماشاگر خود را در آینه شخصیت‌ها ببیند و با گره‌های داستانی به صورت کاملاً حسی درگیر شود؛ به طوری که مخاطب احساس می‌کند با آدم‌هایی از جنس خودش روبروست.

کانون خانواده؛ واکاوی صریح نیازهای زوجین
«خواب» با نگاهی خاص به بررسی نیازهای جسمی و روحی زن و شوهر می‌پردازد که اغلب در سینمای ما مغفول می‌ماند. فیلم به درستی تبیین می‌کند که ریشه بسیاری از تزلزل‌های خانوادگی در عدم درک متقابل این نیازهاست و تلاش می‌کند با باز کردن این بحث، راهی برای بهبود روابط و تحکیم خانواده باز کند.

تکریم فرزندآوری؛ نقش کودک در انسجام خانه
در میان هجمه آثاری که فرزند را مانع پیشرفت یا عاملی برای ایجاد محدودیت نشان می‌دهند، فیلم «خواب» با نگاهی واقع‌بینانه و غیرمستقیم بر «اهمیت وجود فرزند در خانواده» تأکید دارد. فیلم به زیبایی نشان می‌دهد که حضور کودک چگونه می‌تواند به فضای سرد خانه گرمی ببخشد و به عنوان عاملی برای پیوند دوباره والدین و ایجاد انگیزه برای زیستن عمل کند.

هشدار؛ ضرورت رده‌بندی سنی و رعایت حریم‌های اخلاقی
با وجود نقاط قوت، فیلم در برخی سکانس‌ها و دیالوگ‌ها از مرزهای «عفت کلام و تصویر» عبور کرده است. استفاده از برخی کلمات و صحنه‌هایی که مرزهای اخلاق جنسی را درمی‌نوردد، باعث شده تا این اثر علی‌رغم آموزنده بودن برای جوانان، برای رده سنی «نوجوان» آسیب‌زا باشد. ضرورت اعمال رده‌بندی سنی به دلیل نمایش برخی جزئیات حساس در مورد این فیلم غیرقابل انکار است و خانواده‌ها باید نسبت به این موضوع هوشیار باشند.

نگاه سلیقه‌ای به قشر مذهبی
نکته قابل تأمل و منفی فیلم، نوعی «سیاه‌نمایی نسبی» علیه قشر مذهبی است؛ اتفاقی که شاید ظاهراً ناخواسته باشد. متأسفانه باز هم شاهد هستیم که برخی شخصیت‌های متدین در قاب تصویر، به گونه‌ای بازنمایی شده‌اند که گویی با واقعیات جاری جامعه فاصله دارند. این نوع تصویرسازی که به نظر می‌رسد از نگاهی سلیقه‌ای نشأت گرفته، به انسجام پیامی فیلم لطمه زده و مانع از آن می‌شود که اثر به‌عنوان یک آیینه تمام‌نما برای همه اقشار جامعه عمل کند.

«در یک جمع‌بندی کلی، فیلم “خواب” را می‌توان اثری دانست که در حوزه محتوا و بازیگری، نمره قابل قبولی می‌گیرد و گامی بلند در جهت شناخت دنیای درونی مردان و ضرورت بازنگری در روابط زوجین برمی‌دارد. تاکید ستودنی فیلم بر نقش محوری فرزند در انسجام خانواده، امتیاز ویژه‌ای برای این اثر محسوب می‌شود. اما نباید از یاد برد که صراحت لهجه بیش از حد در مسائل جنسی و نگاه کلیشه‌ای به طیف مذهبی، دو لکه تیره بر دامان این فیلم است. “خواب” می‌توانست با رعایت بیشتر حریم‌های عرفی و پرهیز از قضاوت‌های سلیقه‌ای، به اثری ماندگار و بی‌نقص در سینمای تراز خانواده تبدیل شود؛ اما در حال حاضر، تماشای آن مستلزم دقت هوشمندانه خانواده‌ها و رعایت جدی پروتکل‌های سنی است.»