شناسه: 48019
جهت در گفتگو با یک کارشناس فضای مجازی بررسی می‌کند؛

متاورس دنیای خیالی بشر چه تاثیری بر دنیای واقعی دارد/ ریشه ایدئولوژیک متاورس؛ انسان خداست!/ کسب و کارهای نوین در دنیای متاورس/ تجربه اینستاگرام را با متاورس تکرار نکنیم

متاورس برای تغییر و تحول ارتباطات بین بشر و ایجاد یک فضای مجازی نزدیک به یک فضای واقعی کاربرد دارد این تحول شگرف به عنوان انقلابی جدید در فضای مجازی چه تاثیری بر ایران خواهد داشت؟
به گزارش جهت پرس، 

ماه قبل، شرکت فیس بوک اعلام کرد در تغییر برندی که به ساخت فضای مجازی مشترک متاورس متمرکز است، از این پس متا (Meta) نام خواهد گرفت. هرچند واژه متاورس نخستین بار سه دهه پیش در یک رمان تخیلی استفاده شد  اما اکنون توجهات را در سیلیکون ولی جلب کرده و به ایده فضای مجازی مشترکی اشاره دارد که در آن می توان با استفاده از دستگاه های مختلف، به افراد دسترسی پیدا کرد. از این تحول شگرفت به عنوان انقلابی جدید در فضای مجازی یاد می‌کنند اما این انقلاب چه تاثیری بر ایران خواهد داشت؟ در گفتگو با محسن رضایی صدرآبادی پژوهشگر و کارشناس اقتصاد دیجیتال این موضوع را بررسی کرده‌ایم.
 

 با توجه به متاورس که تجربه «حضور» در دنیای مجازی را متفاوت می‌کند، اینترنت جدید از دید کاربر عمومی چه شکلی خواهد داشت؟

در خصوص متاورس و جهانی که غرب به دنبال آن است، اگر بخواهیم یک نمای کاملی را داشته باشیم به پنج روند فناورانه می توان اشاره کرد که به عنوان پیشران فناوری و موتور محرک تغییر و تحول فضای مجازی شناخته می شوند.

برای تحلیل بهتر متاورس و تأثیرات آن بر جهان آینده آن را در کنار چند فناوری دیگر باید دید. همان‌طور که می‌دانید متاورس برای تغییر و تحول ارتباطات بین بشر و ایجاد یک فضای مجازی نزدیک به یک فضای واقعی کاربرد دارد. ما یکی از آن پیشران‌های فناورانه را شبیه‌سازی فضای مجازی میدانیم که با تکنولوژی‌های مختلفی مانند AR و VR و امثال این تکنولوژی‌ها به نوعی شبیه‌سازی محیط هستند.

عملاً هم هدف بشر در این فناوری این است که تمام محیط مجازی را به محیطی کاملاً نزدیک به محیط واقعی که نتوان بین فضای واقعی و مجازی تمیز قائل شد، بسازد. لذا کسی که وارد متاورس می‌شود انگار وارد فضای واقعی شده است. این فناوری و تحول در کنار چهار بعد دیگری که در متاورس اختراع‌شده، اثرات زیادی را در ابعاد مختلف زندگی بشر می‌گذارد.

مثلاً یکی از آن 4 بعد شبیه‌سازی حواس انسان است، اکنون پروژه‌هایی وجود دارد که حواس انسان در فضای واقعی را در فضای مجازی شبیه‌سازی می‌کند. به‌عنوان‌مثال ابزارهایی اختراع‌شده که دربازی‌های رایانه‌ای افراد با کشیدن یک جسم مجازی مزه‌ای را در دهانشان حس می‌کنند، هدف این است که انسان در فضای مجازی کاملاً غرق شود. یکی از اهداف دیگری که برای آینده دنبال می‌شود این است که انسان‌ها بتوانند در محیطی زندگی کنند که خود می‌سازند. ریشه تمام این مسائل به این دیدگاه که بشر غربی برمی‌گردد که انسان در روی زمین خداست و این انسان می‌تواند خلق کند، تجربه کند و زندگی کند.

همچنین رهبر معظم انقلاب جدیداً به هوش مصنوعی اشاره داشتند و فرمودند که ایران باید در هوش مصنوعی جز 10 کشور برتر دنیا شود، یکی دیگر از فناوری هایی که در کنار متاورس باید به آن توجه کرد، هوش مصنوعی است. انسان امروزه میتواند با هوش مصنوعی ربات‌هایی هوشمند و همانند انسان خلق کنند تا  فعالیت انسانی انجام بدهد. فناوری شبکه هم یکی دیگر اهداف متاورس است.

 کسب‌وکارها چطور با متاورس نوآورتر می‌شوند؟ آیا کسب‌وکارهای ایرانی هم متأثر از این فناوری جدید می‌شوند؟

طبق مطالعات آینده‌پژوهی فضای مجازی بر این باوریم که انفجار اولی که در پی متاورس رخ می‌دهد یک انقلاب است و اینترنت کلاً تغییر ماهیت می‌دهد. اینترنت الان یک شبکه سراسری جهانی است ولی این پلتفرم به سمت شبکه شدن می‌رود. مثلاً افرادی که در متاورس هستند و در آن زندگی می‌کنند قابلیت‌هایی دارند که افرادی که در متاورس نیستند ندارند و عموماً تعیین تکلیف می‌کنند که چه کسانی وارد آن بشوند و چه کسانی وارد نشوند، مثلاً می‌توانند شبکه‌های هوشمند این حوزه را تحریم کنند؛ که مثلاً کسب‌وکارهای ایرانی حضور نداشته باشند.

مانند اینستاگرام که به صفحاتی که محتوای مربوط به شهید قاسم سلیمانی را نشر می‌دادند اجازه فعالیت نداد، متاورس هم به همین صورت است. شبکه دنیای شبکه‌های مختلف در کل جهان می‌شود که هر محدوده، کشور و شرکتی برای خود شبکه‌ای ایجاد می‌کند. این 4 فناوری که پیش‌تر عنوان شد در کنار یک عامل مهمی به نام پردازشگرها و سی پی یوها قدرت پیدا می‌کنند.

همین‌الان ما افرادی را داریم که معتقدند که متاورس شدنی نیست، وقتی به آن‌ها مراجعه می‌کنیم که چرا شدنی نیست میگویند: 1- متاورس نیازمند پردازش اطلاعات در سطح بسیار گسترده است و پردازشگرهای موجود جواب نمی‌دهند و آمریکا به‌عنوان تنها کشور تولیدکننده‌ پردازشگر در دنیا بعد از پردازشگرهای سیلیکونی دنبال پردازشگرهای کوانتومی رفت و در سال‌های اخیر چین به‌عنوان دومین کشور وارد این عرصه شد.

اما در مورد اینکه کسب‌وکار چگونه خواهد شد باید اذعان داشت متاورس از همین الان برای مناسبات اقتصادی‌اش جریان‌ها و ارزهای مجازی را تعریف کرده است. کسب‌وکارهایی که به این دنیا وارد می‌شود دارای یک سری قابلیت‌ها هستند و این قابلیت‌ها جذابیت دارد افرادی که به این دنیا وارد می‌شوند می‌توانند با آسودگی خاطر از قابلیت‌های این دنیا استفاده کنند.

برای درک بهتر این مورد به همین اینستاگرام قبل از اینکه متاورس رونمایی شود توجه کنید، اینستاگرام که توسط کوین سیستروم و مایک کریگر ساخته شد توسط زاکربرگ خریداری شد و چقدر کسب‌وکارهای مجازی به آن ورود پیدا کردند. اما کسب‌وکارهایی که وارد این فضا می‌شوند تا مادامی‌که قوانین و مقررات سازندگان آن دنیا را رعایت کنند داخل آن خواهند بود و اگر این قوانین را رعایت نکنند آن کسب‌وکار توسط سازندگان این فضا مسدود خواهد شد کاری که در اینستاگرام رخ داد و زمانی که آقای زاکربرگ چنین فضایی را در اینستاگرام ایجاد کرده در دنیای متاورس هم ایجاد خواهد کرد.

 باید به این نکته اشاره داشت که ما در دنیایی زندگی می‌کنیم که به دلایل مختلف تحریممان می‌کنند قطعاً در آینده هم یکی از تهدیدات کسب‌وکارهای ایرانی این است که می‌توانند آن را مسدود کنند. در حوزه رمز ارزها میدانید که زاکربرگ ابتدا می‌خواست لیبرا را ایجاد کند و آمریکا مخالفت کرد و الان با طراحی 5 یا 6 ارز برای متاورس به کاربران این اجازه را می‌دهد که خودشان این ارزها را گسترش بدهند.

مثلاً افرادی که در زمینه سرگرمی فعالیت می‌کنند بستری برایشان فراهم‌شده یا برای افرای که می‌خواهند بازی رایانه‌ای تولید کنند یک رمز ارز اختصاصی طراحی‌شده که همان را خریدوفروش کنند و همه این‌ها کم‌کم وارد دنیای فیزیکی می‌شود مانند بیتکوین که وارد دنیای واقعی و اقتصاد شد.

متاورس چگونه بر اکوسیستم فضای مجازی تأثیر می‌گذارد و به‌طورکلی چه تأثیراتی بر روابط جامعه بشری از اقتصاد تا سیاست و فرهنگ خواهد داشت؟

فناوری‌هایی که نام برده شد در کنار هم یک اکوسیستم و دنیای جدید ایجاد خواهد کرد که انسان‌ها به معنای واقعی کلمه می‌توانند در آن: 1- خلق کنند 2- در دنیایی که خلق کردند زندگی کنند و زندگی‌شان کاملاً فضایی نزدیک به فضای واقعیت باشد. این قطعاً اثرات اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، حقوقی و اجتماعی خواهد داشت که یکی از این اثرات این است که مرزها برداشته می‌شود. دنیاهایی که شبیه متاورس هستند برای خودشان ایالت‌ها و کشورهای جدید ایجاد می‌کنند، مردمی که به این دنیای مجازی وارد می‌شوند انگار شهروندان آن دنیا هستند، این‌ها با هر ملیت، قومیت و تابعیتی وارد می‌شوند لذا عملاً مرزها کمرنگ می‌شود.

این دنیای تخیلی بشر است که 20 سال است برای آن تلاش می‌کند تا بلکه بتواند آن را به منصه ظهور بگذارد. همانند روزی که تخیل کرد که پرواز کند و پرواز کرد، این تخیل هم قطعاً یک روزی محقق خواهد شد. تعبیری که در قرآن به‌کاررفته که «انسان به اذن خدا خلق می‌کند» در آینده رخ خواهد داد و انسان به سمت خلق کردن می‌رود. ما مسلمانان معتقدیم که این در زمان ظهور حضرت محقق خواهد شد.

تأثیر متاورس یا فناوری‌های مشابه بر حکمرانی فضای مجازی ایران چیست؟ ایران چه بایدها و نبایدهایی در این حوزه دارد؟ نگاه‌های موجود در ایران به این پدیده چیست؟ چه خطراتی آن را تهدید می‌کند؟

 در خصوص تأثیرش در حکمرانی به‌عنوان‌مثال حکمرانی که در اینستاگرام اتفاق میافتد را مقایسه کنید با دنیای جدیدی که دارد می‌آید که کاملاً قابل قیاس است. باید قبول کنیم حکمرانی ما در فضای مجازی هوشمندانه نبود، سیاست‌های فعالانه و منفعلانه‌مان کنار هم نبود مثلاً می‌توانستیم سیاست ممنوعیت را داشته باشیم و در کنارش یک پلتفرم مانند اینستاگرام برای مردم ایجاد کنیم که نیازهایشان برطرف شود و بتوانند فعالیت‌هایشان را انجام دهند زمانی که ما چنین طراحی‌هایی نداریم و از آن‌طرف اعتراضاتی هست که نباید ممنوع کنیم این موارد دست‌به‌دست هم می‌دهد تا اینکه می‌بینیم که مردم ما به فضای طراحی‌شده اینستاگرام می‌آیند و مباحث فرهنگی و اقتصادی‌اش را هم می‌دانند.

بااین‌حال این نکته قابل‌تأمل است که تمام آینده‌پژوهان اذعان می‌کنند که در آینده قدرت حکومت‌ها در حکمرانی کاهش پیدا می‌کند. برای اینکه این اتفاق نیافتد باید سیاست‌های ممنوعیت زا در بازه‌های کوتاه‌مدتی به‌صورت میان‌مدت ایجاد کرد ولی در کنار این ممنوعیت‌ها باید نیاز این جامعه را طراحی کرد، به‌عنوان‌مثال روزی که تصمیم گرفتیم ماهواره‌ها را ممنوع کنیم چون ممنوعیت ماهواره‌ها سیاست بلندمدتمان بود و در کنار آن سیاست‌های فعالانه انجام ندادیم به‌مرورزمان مشاهده کردیم که حکمرانی‌مان مردم ماهواره را پذیرفتند و هیچ کار هم نتوانستیم بکنیم و جمع‌آوری و ... هم به نتیجه نرسید و در ادامه متوجه شدیم که برای اینکه بتوانیم مردم و فرهنگمان را حفظ کنیم باید شبکه‌های مختلفی ایجاد کنیم و این نیاز مردممان را جواب دادیم اما این سیاست خیلی دیر انجام شد.

اگر ما سیاست ممنوعیت می‌گذاریم که باید در ابتدا و کوتاه‌مدت باشد باید یک سیاست فعالانه در پیش بگیریم که حکمرانی بتواند قدرت را به دست بگیرد و یکی دیگر از کارهایی که باید انجام شود این است که برای حکمرانی ما باید تنظیم‌گری‌های هوشمندانه داشته باشیم. به‌عنوان‌مثال در ارزهای مجازی که متاورس رمز ارزهای خاص خودش را دارد که می‌خواهد آن‌ها را گسترش بدهد، در این زمینه تنظیم‌گری هوشمندانه یعنی به‌جای اینکه مبادلات ارزهای مجازی را ممنوع کنیم و درنهایت هم هیچ اقدامی نکنیم و شاهد باشیم که کانال‌های خریدوفروش زیرزمینی افزایش پیدا بکند می‌توانیم 70 درصد مالیات‌بگیریم زیرساخت‌های مالیاتی‌اش را هم ایجاد بکنیم و زیرساخت‌های رصد و کنترلش را هم کاملاً درست بکنیم مانند کاری که آمریکا بایدن هفته گذشته دستور داد که هزار میلیارد دلار هزینه بشود در زمینه زیرساخت‌های کشورشان در حوزه رصد و کنترل مبادلات مالی در سراسر جهان و همچنین مالیات گرفتن از رمز ارزها را در دستور کار قرارداد این سیاست نشان می‌دهد که تنظیم گری می‌کند. سیاست تنظیم گرانه هم جزو لاینفک حکمرانی در آینده است.

یکی از حوزه‌های متأثر از متاورس، رمز ارزها یا ارزهای دیجیتالی خواهند بود. تحلیل و ارزیابی‌تان در خصوص تأثیر این دو یعنی متاورس بر ارز دیجیتال چیست؟ آینده رمز ارزها در کشور ما چگونه خواهد بود؟

در مورد ارزهای دیجیتال با توجه به دو پارامتر مهم اقتصادی مهم معتقدم ارزهای دیجیتال پول‌های آینده‌اند زیرا معتقدم هر آنچه سرعت نقل و انتقالات را افزایش و هزینه‌های تبادلات را کاهش بدهد به‌عنوان پول شناخته‌شده و بشر آن را به‌عنوان پول قبول کرده است. الان در ارز دیجیتال مشاهده می‌کنیم که دعوایی بین بخش خصوصی و افرادی که حاکمیت‌های غیرمتمرکز را دنبال می‌کنند و خود حکومت‌هایی که مایل به متمرکز بودن هستند وجود دارد و مسابقه‌ای شکل‌گرفته که دارند ارز مجازی را تولید می‌کنند، به‌عنوان‌مثال چین و روسیه ارز مجازی خودشان را تولید می‌کنند. آمریکا می‌بیند که بیتکوین و تتر هست و آن‌ها را کنترل می‌کند و الان تتر معادل یک دلار آمریکاست هرکدام از این‌ها سیاست‌های قدرت و حاکمیت خودشان را دارند لذا در اینجا برای اینکه بخواهیم جلوی این را بگیریم باید سیاست‌های محدودکننده کوتاه‌مدت و مقطعی که نباید این مقطع هم بگذرد، داشته باشیم.

اگر ما سیاستمان فعالانه باشد قطعاً می‌توانیم در آینده ورود ارز داشته باشیم و می‌توانیم در آینده با یکسری ترفندها حتی وضعیت کشورمان را در این فضای تحولی تغییرات مثبت بدهیم و یکسری از دارایی‌های دیجیتال را کسب کنیم و در آینده با آن‌ها برای کشور منفعت بیاوریم. به‌عنوان‌مثال تولیدکنندگان خارجی در آینده حاضرند در قبال رمز ارزها تولیداتشان را ارائه بدهند. یکی از طرح‌هایی که من داشتم این بود که دولت الان دلارهای بلوکه‌شده‌ای دارد در کره و چین، چین هم‌اکنون به‌عنوان تولیدکننده دستگاه‌های ماینر در جهان و ما هم جواز کسب دادیم به استخراج‌کنندگان که آن‌ها هم دستگاه‌ها را از کشور چین وارد می‌کنند. وزارت صمت می‌تواند با دولت چین قرارداد ببندد که به جای دلارهای بلوکه‌شده دستگاه استخراج بگیرد و سپس این دستگاه‌ها را به فعالان استخراج بدون تعرفه بفروشد. این‌گونه هم می‌تواند مانع خروج دلار بشود، هم دلارهای بلوکه‌شده را عملاً آزاد گردد.

برچسب ها

ثبت دیدگاه